หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน

หลวงตาเกิดในครอบครัวชาวนาที่ฐานะพอมีพอกิน ในสกุล “โลหิตดี” ณ ตำบลบ้านตาด อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี เมื่อวันอังคารที่ ๑๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๕๖ บิดาชื่อ นายทองดี มารดาชื่อ นางคำดี โลหิตดี มีพี่น้องรวมทั้งหมด ๑๖ คน ท่านเล่าว่าเป็นเด็กที่ทำให้มารดาลำบากมากตอนตั้งครรภ์ บางครั้งดิ้นแรงมาก บางครั้งเงียบสนิทจนแม่คิดว่าอาจเสียชีวิตไปแล้ว – ภายหลังท่านมองว่านั่นเป็นร่องรอยของ “บุญ–กรรม” ที่แรงกล้าอยู่ในตัวตั้งแต่ก่อนเกิด

วิถีชีวิตวัยเด็กของท่านผูกพันกับท้องนา วัดบ้าน และประเพณีท้องถิ่น ท่านมีนิสัยตรงไปตรงมา ใจร้อนบ้างตามนิสัยลูกชาวนา แต่ก็ศรัทธาในพระพุทธศาสนาอย่างแรงกล้า ชอบไปวัด ฟังพระสวด ฟังเทศน์ ตั้งแต่ยังเป็นเด็กเล็ก

ท่านเรียนหนังสือขั้นต้นในโรงเรียนประถมท้องถิ่น พออ่านออกเขียนได้ดี จากนั้นออกมาช่วยบิดามารดาทำนา เลี้ยงวัวควาย และงานหนักตามวิถีชีวิตชนบท การได้เห็นความยากลำบากของผู้คน ความไม่เที่ยงของทรัพย์สินและชีวิต ทำให้ท่านค่อย ๆ เกิดความรู้สึกเบื่อหน่ายในความวนเวียนของโลก

หลังจากหลวงปู่มั่นมรณภาพ หลวงตาได้ตั้งสำนักกรรมฐานที่บ้านเกิดของตน กลายเป็น วัดป่าบ้านตาด หรือวัดเกษรศีลคุณในปัจจุบัน ท่านวางแนวปฏิบัติให้วัดนี้เป็น “วัดภาวนา” อย่างแท้จริง ไม่ให้กิจกรรมภายนอกมารบกวนการฝึกจิตของพระ–เณร

หลวงตามหาบัวมักย้ำเสมอว่า “งานของพระมีงานเดียว คือ งานภาวนา” งานอื่น เช่น ก่อสร้าง ซ่อมแซม หรือกิจกรรมสังคมสงเคราะห์ ให้ทำเท่าที่จำเป็นเท่านั้น เพื่อไม่ให้เบียดบังเวลาฝึกปฏิบัติธรรม

ภายหลังครูบาอาจารย์รุ่นใหญ่หลายรูปมรณภาพลง หลวงตามหาบัวได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวางว่าเป็น ผู้นำสายพระป่าไทย ทั้งในทางรูปแบบวัตรปฏิบัติ และในทางจิตวิญญาณ เป็นที่เคารพของพระภิกษุสงฆ์และพุทธศาสนิกชนทั่วประเทศ

วัดป่าบ้านตาดจึงกลายเป็นสถานที่ที่พระ–เณรจากหลายภูมิภาค เดินทางมาฝึกปฏิบัติกรรมฐาน ขอรับโอวาท และดูแบบอย่างการครองเพศสมณะ ที่มุ่งตรงต่อความพ้นทุกข์อย่างแท้จริง

• ศึกษาพระบาลีจนสอบได้ ป.ธ. ๓ ในยุคที่การเรียนบาลีถือว่ายากและเข้มข้น
• ได้รับสมณศักดิ์เป็น พระราชาคณะ ในราชทินนาม พระธรรมวิสุทธิมงคล แห่งคณะธรรมยุติกนิกาย
• ดำรงตำแหน่ง เจ้าอาวาสวัดป่าบ้านตาด และได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็น “ครูบาอาจารย์ใหญ่สายพระป่าไทย”

หลวงตามหาบัวเทศน์สอนธรรมอย่างกว้างขวาง มีการบันทึกเสียงและถอดความเป็นจำนวนมาก จนเกิดเป็นหนังสือธรรมะหลายชุด เช่น หนังสือ “สมาธิภาวนา”, “เทศน์หลวงตา” เล่มต่าง ๆ, รวมทั้งหนังสือ “ประวัติและปฏิปทาหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต” ซึ่งเป็นตำราสำคัญในการศึกษาชีวิตของหลวงปู่มั่น

ธรรมะของท่านมักใช้ภาษาชาวบ้าน เข้าใจง่าย ตรงไปตรงมา เน้นให้เห็นสภาพจริงของ กิเลส – สมุทัย – ทุกข์ – มรรค – นิพพาน โอวาทหลายตอนของท่านกลายเป็นประโยคทองที่ผู้คนจดจำและนำไปเตือนตนในชีวิตประจำวัน

ในวิกฤติเศรษฐกิจปี พ.ศ. ๒๕๔๐ (วิกฤติต้มยำกุ้ง) หลวงตามหาบัวได้ลุกขึ้นเป็นผู้นำในการรณรงค์ “ช่วยชาติ” เชิญชวนให้ประชาชนทั่วประเทศรวบรวม ทองคำแท่ง ทองรูปพรรณ และเงินตราต่างประเทศ นำมาถวาย เพื่อมอบให้ธนาคารแห่งประเทศไทยเสริมทุนสำรองระหว่างประเทศ

ตลอดโครงการ มีทองคำและเงินตราต่างประเทศมูลค่ามหาศาลถูกส่งมอบเข้าคลังหลวง กลายเป็นเหตุการณ์ที่ทั้งประเทศจารึกว่า “พระเถระสายป่ารูปหนึ่งสามารถปลุกศรัทธาของคนทั้งชาติให้ลุกขึ้นมาช่วยกันพยุงเศรษฐกิจประเทศได้” และแม้ภายหลังมรณภาพไปแล้ว ยังมีการจัดถวายทองคำเพิ่มเติมในนามของท่านอย่างต่อเนื่อง

บั้นปลายชีวิต หลวงตามหาบัวยังคงจำพรรษาที่วัดป่าบ้านตาด ให้โอวาทแก่พระ–เณรและญาติโยมที่เดินทางมาจากทั่วประเทศ พร้อมทั้งดูแลโครงการช่วยชาติอย่างใกล้ชิด แม้ร่างกายจะอ่อนแรงลงตามวัย แต่ท่านก็ยังเมตตาแสดงธรรมและรับแขก เท่าที่สังขารจะเอื้ออำนวย

หลวงตามหาบัวมรณภาพอย่างสงบเมื่อวันที่ ๓๐ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๔ ณ วัดป่าบ้านตาด จังหวัดอุดรธานี สิริรวมอายุได้เกือบหนึ่งศตวรรษ พรรษากว่าเจ็ดสิบ การละสังขารของท่านสร้างความอาลัยแก่ผู้เคารพศรัทธาทั่วประเทศ แต่ในอีกด้านหนึ่งก็ทำให้ผู้คนหันกลับมาระลึกถึงธรรมะที่ท่านเทศน์สอนไว้อย่างจริงจัง

มีการจัดงานพระราชทานเพลิงศพอย่างสมพระเกียรติ และเก็บอัฐิธาตุส่วนหนึ่งบรรจุไว้ในเจดีย์วัดป่าบ้านตาด ให้ศิษยานุศิษย์และผู้มีจิตศรัทธาได้สักการบูชาสืบไป

ชีวิตของหลวงตามหาบัวแสดงให้เห็นอย่างเด่นชัดว่า มนุษย์คนหนึ่ง เมื่อหันมาทุ่มเทชีวิตให้พระธรรมอย่างเต็มหัวใจ สามารถเกื้อกูลโลกได้อย่างใหญ่หลวง ตั้งแต่การสั่งสอนภายในป่าเล็ก ๆ ที่บ้านตาด ไปจนถึงการลุกขึ้นเป็นผู้นำศรัทธาของคนทั้งชาติในยามที่ประเทศประสบวิกฤติเศรษฐกิจ

หากจะรำลึกถึงท่านอย่างถูกต้อง มิใช่เพียงการไปกราบสักการะสรีระหรือเจดีย์เท่านั้น แต่คือการ เดินตามรอย ที่ท่านชี้ไว้ – รักษาศีลให้มั่นคง เจริญสติในทุกอิริยาบถ ลดละความเห็นแก่ตัว มีเมตตาต่อสรรพสัตว์ และใช้เวลาที่เหลือของชีวิตอย่างไม่ประมาท