หลวงพ่อลี ธมฺมธโร

ท่านพ่อลีมีนามเดิมว่า ชาลี นารีวงศ์ เกิดเมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๓๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๔๙ เวลา ๒๑.๐๐ น. แรม ๒ ค่ำ เดือนยี่ ปีมะเมีย ณ บ้านหนองสองห้อง ตำบลยางโยภาพ อำเภอม่วงสามสิบ จังหวัดอุบลราชธานี ในครอบครัวชาวนา บิดาชื่อ นายปาว มารดาชื่อ นางพ่วย นารีวงศ์ มีพี่น้องร่วมบิดามารดา ๙ คน เป็นชาย ๕ หญิง ๔ คน :contentReference[oaicite:2]{index=2}

ท่านเติบโตท่ามกลางวิถีชนบท – ทำนา ทำไร่ พึ่งพาธรรมชาติ บ้านของท่านอยู่ใกล้วัดประจำหมู่บ้าน ทำให้คุ้นเคยกับวัดและพระตั้งแต่เล็ก แม้จะอยู่ในสภาพแวดล้อมเรียบง่าย แต่ก็อบอวลด้วยบรรยากาศแห่งศรัทธาในพระพุทธศาสนา

ท่านได้เรียนหนังสือไทยระดับประถมพออ่านออกเขียนได้ แล้วลาออกมาช่วยบิดามารดาทำนาเต็มตัว ในช่วงวัยหนุ่ม มีโอกาสออกจากบ้านไปทำงานรับจ้างในหลายพื้นที่ ทั้งภาคกลางและแถบชลประทาน ทำให้ได้เห็นสภาพชีวิตผู้คนหลากหลาย ทั้งความลำบาก ยากจน และการแก่งแย่งกันในทางโลก :contentReference[oaicite:3]{index=3}

ท่านเคยเล่าไว้ว่า แม้ช่วงหนึ่งจะหันไปสนใจหาเงิน แต่ใจลึก ๆ กลับเบื่อหน่ายต่อการเบียดเบียนสัตว์ รวมถึงไม่ชอบค้าขายเนื้อสัตว์อย่างที่บิดาต้องการให้ทำ ภาพหญิงมีครรภ์เจ็บปวดตอนคลอดลูกที่เคยเห็น ทำให้ท่านเกิดความรู้สึกเกลียดและกลัวความทุกข์ของสังขารอย่างจับใจ ความรู้สึกเหล่านี้กลายเป็น “เมล็ดพันธุ์” ของการมองเห็นทุกข์และความไม่เที่ยงของชีวิต

ภายใต้การอบรมของพระอาจารย์มั่น ท่านพ่อลีได้ออกธุดงค์ภาวนาอย่างเข้มข้น ทั้งในป่าลึก ภูเขา และชายแดนประเทศเพื่อนบ้าน เช่น กัมพูชา พม่า และอินเดีย อดทนต่อความกันดาร ความหวาดกลัว และภัยอันตรายต่าง ๆ ใช้ทุกสถานการณ์เป็น “สนามฝึกสติและปัญญา” :contentReference[oaicite:7]{index=7}

ในการจาริกแต่ละแห่ง ท่านไม่เพียงภาวนาด้วยตนเอง แต่ยังโปรดชาวบ้านตามชนบทห่างไกล แนะนำให้รักษาศีล เจริญสมาธิภาวนา จนทำให้ผู้คนจำนวนมากเกิดความศรัทธาในสายพระป่า และพร้อมปรับเปลี่ยนชีวิตให้สอดคล้องกับหลักธรรม

ต่อมา ท่านพ่อลีได้ตั้งสำนักสงฆ์แห่งหนึ่งในพื้นที่ปากน้ำสมุทรปราการ เดิมรู้จักกันว่า “สำนักแม่ชีขาว” ซึ่งภายหลังท่านได้ตั้งชื่อว่า วัดอโศการาม เพื่อระลึกถึงพระเจ้าอโศกมหาราช ผู้เป็นแบบอย่างกษัตริย์ผู้ทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา :contentReference[oaicite:8]{index=8}

ท่านวางผังวัดให้เป็นวัดป่ากลางเมือง – มีทั้งเขตวัดสำหรับพระภิกษุ แม่ชี และญาติโยม เน้นความสงบ สะอาด และเหมาะแก่การภาวนา พร้อมกับก่อสร้าง พระธุตังคเจดีย์ อันเป็นเจดีย์ใหญ่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ และอัฐิครูบาอาจารย์สายพระป่า เป็นศูนย์รวมศรัทธาของพุทธบริษัทสี่ในยุคปัจจุบัน

จากปฏิปทาที่มั่นคงและเมตตาธรรมอันกว้างขวาง ท่านพ่อลีเป็นที่เคารพเลื่อมใส ไม่เฉพาะชาวบ้านและคณะสงฆ์ แต่รวมถึงผู้นำประเทศ เช่น จอมพล แปลก พิบูลสงคราม ที่มาฝากตัวเป็นศิษย์ และให้การสนับสนุนการสร้างวัดอโศการามในหลายด้าน :contentReference[oaicite:10]{index=10}

อย่างไรก็ตาม ท่านยังคงดำรงตนอย่างสมถะ ไม่หลงในลาภ ยศ สรรเสริญ ใช้โอกาสที่มีเพื่อเกื้อกูลพระศาสนา สร้างวัด สร้างสถานที่ภาวนา และสนับสนุนการศึกษาพระปริยัติธรรมอย่างจริงจัง

• พ.ศ. ๒๔๙๙ ได้รับสมณศักดิ์เป็น พระครูสัญญาบัตร ที่พระครูสุทธิธรรมาจารย์ :contentReference[oaicite:12]{index=12}
• พ.ศ. ๒๕๐๐ ได้รับเลื่อนสมณศักดิ์เป็น พระราชาคณะ ฝ่ายวิปัสสนาธุระ ในราชทินนามว่า พระสุทธิธรรมรังสี คัมภีรเมธาจารย์ :contentReference[oaicite:13]{index=13}
• ดำรงตำแหน่ง เจ้าอาวาสวัดอโศการาม และเป็นกำลังหลักในการวางรูปแบบ “วัดป่าในเมือง” สำหรับผู้ใฝ่ธรรม

• สร้างและพัฒนาวัดอโศการามให้เป็นศูนย์กลางวิปัสสนากรรมฐาน รองรับทั้งพระภิกษุ แม่ชี และฆราวาสผู้มาปฏิบัติธรรม
• ผลักดันโครงการสร้าง พระธุตังคเจดีย์ และอาคารเสนาสนะต่าง ๆ ภายในวัด เพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งการธุดงค์ และที่ระลึกถึงครูบาอาจารย์ :contentReference[oaicite:14]{index=14}
• สนับสนุนการทำ พระไตรปิฎกแปลไทย และงานพิมพ์ธรรมะ รวมถึงการสร้างพระพุทธรูปหลายปาง เพื่อเป็นพุทธานุสสติแก่สาธุชน :contentReference[oaicite:15]{index=15}

ท่านพ่อลีได้มอบคำสอนเป็นลายลักษณ์อักษรหลายเล่ม เช่น “อธิบายพระไตรสรณคมน์”, ธรรมบรรยายเกี่ยวกับสมาธิภาวนา, ทาน ศีล ภาวนา และการฝึกสติในชีวิตประจำวัน ซึ่งภายหลังมีการรวบรวมและเผยแพร่ผ่านหนังสือและสื่อออนไลน์อย่างแพร่หลาย :contentReference[oaicite:16]{index=16}

ช่วงบั้นปลายชีวิต ท่านพ่อลีจำพรรษาและทำหน้าที่อบรมพระเณรและญาติโยมที่วัดอโศการาม แม้ในระยะหลังกายจะอ่อนแรงจากการอาพาธ แต่ท่านยังคงให้โอวาท สอนภาวนา และเป็นหลักชัยทางใจแก่ผู้มาศึกษาธรรมอย่างไม่ขาดสาย :contentReference[oaicite:17]{index=17}

ท่านเริ่มอาพาธหนักตั้งแต่วันที่ ๓๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๐๒ จนถึงวันที่ ๒๖ เมษายน พ.ศ. ๒๕๐๔ จึงถึงแก่มรณภาพ รวมอายุได้ ๕๔ ปี ๓๓๓ วัน พรรษา ๓๓ การละสังขารของท่านเป็นเหตุให้ศิษยานุศิษย์ทั่วประเทศโศกเศร้า แต่ก็ระลึกถึงมรดกธรรมและมรดกวัดที่ท่านฝากไว้ให้ลูกหลานในพระพุทธศาสนา

ภายหลังได้มีการเก็บอัฐิของท่าน ซึ่งปรากฏเป็นเกศาธาตุและพระธาตุจำนวนมาก บรรจุไว้ในพระธุตังคเจดีย์ภายในวัดอโศการาม เป็นที่สักการะบูชาของพุทธศาสนิกชนมาจนทุกวันนี้ :contentReference[oaicite:18]{index=18}

ชีวิตของท่านพ่อลี ธมฺมธโร แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า คนคนหนึ่ง เมื่อหันมาทุ่มเทชีวิตให้แก่พระธรรมอย่างจริงจัง สามารถเกื้อกูลผู้คนมากมายมหาศาล – ตั้งแต่ชาวนาในชนบท ไปจนถึงผู้นำประเทศ

จากลูกชาวนาในบ้านเล็ก ๆ แห่งหนึ่งในอุบลราชธานี ท่านเติบโตท่ามกลางความลำบาก มองเห็นทุกข์ของชีวิตด้วยตาตนเอง แล้วตัดสินใจออกบวช แสวงหาความหลุดพ้นภายใต้การอบรมของพระอาจารย์มั่น ก่อนจะสร้างวัดอโศการามให้เป็น “โอเอซิสแห่งสติภาวนา” สำหรับผู้แสวงหาความสงบในยุคใหม่

หากพุทธศาสนิกชนจะรำลึกถึงท่านอย่างถูกต้อง ไม่ใช่เพียงการกราบรูปหล่อหรือเจดีย์เท่านั้น แต่คือการ เดินตามรอยที่ท่านชี้ไว้ – รักษาศีลให้มั่น เจริญสติในทุกอิริยาบถ มีเมตตาต่อสรรพชีวิต และใช้เวลาที่เหลือในชีวิตอย่างไม่ประมาท