ผู้คนจำนวนมากนอนไม่หลับ หลับไม่สนิท ทำให้งานเสียหายเป็นมหาศาล สมาธิช่วยให้จิตสบาย อารมณ์ฟุ้งซ่านถูกพุทโธกลั่นกรอง เมื่อนอน จิตจึงผ่อนคลาย หลับลึกขึ้น ทำให้ประสิทธิภาพในการทำงานสูงขึ้นตามไปด้วย

โรคกระเพาะ ลำไส้ โรคประสาทจำนวนมากมีสาเหตุจากความคิดฟุ้งซ่าน วิตกกังวลและคลื่นสมองทำงานเกินพอดี (ความสั่นสะเทือน – vibration) เมื่อทำสมาธิ จิตปล่อยวางได้ ความกังวลลดลง ระบบประสาทจึงทำงานสมดุลขึ้น หลายอาการป่วยทางใจและกายจึงเบาบางลงตามลำดับ

คนที่ไม่มีสมาธิมักเรียนหรือทำงานแบบลวก ๆ เพราะใจโลภอยากได้ผลเร็ว แต่ผู้ฝึกสมาธิจนได้ “ปฐมฌาน” จะรู้สึกว่าตัวเบาเหมือนยกลดภาระอารมณ์ที่กดทับไว้ เมื่อจิตเบา สมองจึงพร้อมรับรู้ ใคร่ครวญ และคิดอย่างเป็นระบบ ทำให้ปัญญาแจ่มชัดขึ้น

คนไม่มีสมาธิทำงานด้วยอารมณ์ รีบ อยากเลิกไว นับแต่นาทีรอเวลาเลิกงาน ส่วนคนมีสมาธิ ใจนิ่งกว่า ยับยั้งได้ก่อนตัดสินใจ เขาจึงคิดเป็นขั้นตอน มองรอบด้าน ทำงานละมุนละม่อม ได้ผลดีกว่าในระยะยาว

สมาธิทำหน้าที่เหมือน “ตัวเตือน (warning)” ที่ฝังอยู่ในใจ เมื่อโกรธจัดหรือถืออาวุธอยู่ คนมีสมาธิจะเหมือนนับ 1–10 ในใจก่อน จึงไม่ตัดสินใจด้วยโทสะฉับพลัน ช่วยป้องกันเหตุร้ายที่อาจย้อนทำลายทั้งตัวเองและคนรอบข้าง

ผู้เป็นหัวหน้าครอบครัว หัวหน้างาน เจ้าอาวาส ผู้นำองค์กร ล้วนมีภาระคิดและรับผิดชอบสูง จึงเสี่ยงต่อความเครียดและโรคทางสมอง หลวงพ่อยกตัวอย่างตัวเองที่ลุกขึ้นนั่งสมาธิตี 4 ทุกวัน เพื่อ “เคลียร์สมอง” ให้พร้อมใช้ชีวิตทั้งวันอย่างสดใส ไม่ให้ความเครียดครอบงำ

ความสุขจากรูปฌานและอรูปฌาน เป็นความอิ่มเอิบ ลึก ซึ้ง เหมือนตัวลอย เบาสบาย พ้นจากภาระอารมณ์หยาบ ๆ แม้พระอรหันต์และพระพุทธองค์ยังทรงเข้าฌานเป็นครั้งคราว แต่หลวงพ่อเตือนว่า “อย่าติดสุข” ให้ใช้สมาธิเป็นฐานของปัญญา ไม่ใช่ที่พักติดหรูของใจ

หลายคนเดิมเป็นคนดุ เกรี้ยวกราด โมโหง่าย แต่เมื่อมาฝึกสมาธิอย่างสม่ำเสมอ ใจนุ่มลง พูดจาอ่อนโยนขึ้น ลูกน้อง คนรอบข้างรักและไว้วางใจมากขึ้น เปลี่ยนจาก “เผด็จการอารมณ์” เป็นผู้นำที่เต็มไปด้วยความเข้าใจ

หลวงพ่อเล่าเรื่องคนติดเหล้าหนัก พอถูกชวนมานั่งสมาธิครั้งเดียว จิตรวม เกิดเห็นตนเองอยู่ท่ามกลางนรก จึงสำนึกและเลิกเหล้าทันที ต่อมาเรียนจนจบครูสมาธิและช่วยสอนผู้อื่น รวมถึงเรื่องโจรที่กลับใจเพราะฟังธรรมจากครูบาอาจารย์ แสดงให้เห็นว่าสมาธิช่วย “เปลี่ยนทิศชีวิต” จากมืดไปสว่างได้จริง

การนึก “พุทโธ” ซ้ำ ๆ นับร้อย นับพัน นับหมื่นครั้ง ไม่ได้หายไปไหน แต่ฝังอยู่ในใจอย่างถาวร เมื่อถึงวาระสุดท้ายของชีวิต คำว่า “พุทโธ” จะผุดขึ้นมาเองเป็นที่พึ่งทางใจ ทำให้จิตไม่ตกต่ำ ไม่ไปสู่อบายภูมิ

พลังจิตที่เกิดจากสมาธิ เป็นที่รวมของบุญ วาสนา บารมี เหมือน “ทรัพย์ถาวร” ที่ติดตัวเราไปอย่างน้อย 60% ทั้งในชาตินี้และชาติหน้า ไม่มีใครแย่งได้ การทำสมาธิจึงเหมือน “ลงทุนตรง” ไม่ต้องผ่านคนกลาง ได้บุญ วาสนา บารมี โดยตรงจากการลงมือปฏิบัติของเราเอง

ทุกครั้งที่นึก “พุทโธ” หรือระลึกถึงคุณพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ คุณบิดามารดา ครูบาอาจารย์ ก็เป็นกุศลทันที หลวงพ่อใช้บทเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา พร้อมพุทโธประกอบ กุศลเหล่านี้สะสมเป็น “ถาวร (permanent)” ในจิตใจ ไม่สูญหายไปไหน เป็นทุนบุญรองรับการใช้ชีวิตทุกลมหายใจ